با انواع سرقت آشنا شوید |دفتر حقوقی موکل

اموال اشخاص همانند جان آن‌ها محترم است و هر کس به‌نحوی به مال دیگری تعرض کند، در قالب جرم‌های مختلف مالی قابل تعقیب خواهد بود. یکی از جرائم علیه اموال و مالکیت، سرقت است. در این نوشتار سعی می‌کنیم جرم سرقت تعزیری را بررسی کنیم.

 

 

دفتر حقوقی موکل، ارائه دهنده خدمات حقوقی توسط وکلای پایه یک دادگستری در سراسر ایران

تعریف سرقت بر اساس ماده ۲۶۷ قانون مجازات اسلامی سرقت عبارت است از ربودن مال متعلق به غیر. ربودن به معنای دست­‌درازی بر مال و منتقل کردن آن از جایی به جای دیگر می‌باشد. بنابراین سرقت فقط بر اموال منقول صدق می­‌کند. چیزی که ربوده می­‌شود باید مال باشد. مال یعنی هر چیزی که ارزش اقتصادی داشته باشد و عرفا و شرعا قابل نقل و انتقال باشد. تحقق جرم سرقت منوط به این است که مال ربوده‌شده متعلق به دیگری باشد و تصاحب مالِ بدون صاحب، سرقت محسوب نمی­‌شود. انواع و اقسام سرقت سرقت در دسته‌بندی اولیه به سرقت حدی و سرقت تعزیری تقسیم­‌بندی می­‌شود. سرقت حدی نوعی از سرقت است که تحقق آن منوط به چهارده شرط مندرج در ماده ۲۶۸ قانون مجازات اسلامی است.

و در‌صورتی‌که حتی یکی از شرایط چهارده‌گانه سرقت حدی وجود نداشته باشد، سرقت از نوع غیرحدّی یعنی سرقت تعزیری خواهد بود. سرقت تعزیری خود اقسام مختلفی دارد که بسته به نحوه‌ی ارتکاب جرم، مجازات آن نیز تفاوت می‌کند. در این نوشتار به بررسی چند نوع سرقت تعزیری و شرایط و آن­ها در قانون مجازات اسلامی می‌­پردازیم. اقسام سرقت تعزیری سرقت همراه با آزار یا با اسلحه مطابق ماده‌ی ۶۵۲ قانون مجازات اسلامی «هرگاه سرقت مقرون به آزار باشد و یا سارق مسلح باشد به حبس از سه ماه تا ده سال و شلاق تا (۷۴) ضربه محكوم می‌شود و اگر جرحی نیز واقع شده باشد، علاوه بر مجازات جرح به حداكثر مجازات مذكور در این ماده محكوم می‌گردد.» در خصوص این نوع سرقت چند نکته قابل توجه است: اولاً- هر نوع عملی است که عرفا صدقِ اذیت کند، آزار محسوب می‌شود و ضرورتی ندارد که حتماً جراحتی نیز وارد شود. ثانیاً- اگر در حین سرقت مقرون به آزار، جراحتی نیز وارد شود، علاوه بر مجازات سرقت، مجازات جراحت نیز بر سارق تحمیل می­‌شود.

ثالثاً- تحقق سرقت مقرون به آزار منوط به این است که آزار در حین سرقت و قبل از خروج از صحنه­‌ی سرقت، رخ داده باشد. و اگر سارق پس از خاتمه سرقت و در حال فرار در کوچه یا خیابان، با کسی درگیر شود، سرقت از نوع عادی خواهد بود و البته مجازات دیگری نیز به‌طور جداگانه تعیین خواهد شد. رابعاً- در تحقق سرقت مقرون به آزار، تفاوتی ندارد که آزار و اذیت نسبت به شخص صاحب مال صورت گرفته باشد یا نسبت به شخص دیگری مانند نگهبان و… سرقت همراه با شروط پنج‌گانه مطابق ماده‌ی ۶۵۱ قانون مجازات اسلامی هرگاه سرقت جامع شرایط حد نباشد، ولی مقرون به ‌تمام پنج شرط ذیل باشد، مرتكب از پنج تا بیست سال حبس و تا (۷۴) ضربه شلاق محكوم می‌گردد:

۱ ـ سرقت در شب واقع شده باشد.

۲ ـ سارقین دو نفر یا بیشتر باشند.

۳ ـ یك یا چند نفر از آن‌ها حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند.

۴- از دیوار بالا رفته یا حرز را شكسته یا كلید ساختگی به كار برده یا این‌كه عنوان یا لباس مستخدم دولت را اختیار كرده یا بر خلاف‌ حقیقت خود را مأمور دولتی قلمداد كرده یا در جایی كه محل سكنی ‌یا مهیا برای سكنی یا توابع آن است، سرقت كرده باشند.

۵ ـ در ضمن سرقت كسی را آزار یا تهدید كرده باشند. علت تشدید مجازات این نوع سرقت این است که این پنج عامل، سرقت را به شرایط سرقت حدی نزدیک می­‌کند.

برای بهتر روشن شدن حکم این ماده، توجه به چند نکته ضرورت دارد:

اولاً- مطابق تبصره‌ای که در تاریخ ۲۲/۸/۸۷ به این ماده الحاق شده، منظور از سلاح مذکور در بند ۴ موارد ذیل می‌باشد:

۱. انواع اسلحه گرم از قبیل تفنگ و نارنجک

۲. انواع اسلحه سرد از قبیل قمه، شمشیر، کارد، چاقو و پنجه‌بوکس

۳. انواع اسلحه سرد جنگی مشتمل بر کاردهای سنگری متداول در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران یا مشابه آن‌ها و سرنیزه‌های قابل نصب بر روی ‌تفنگ

۴. انواع اسلحه شکاری شامل تفنگ‌های ساچمه‌زنی، تفنگ‌های مخصوص بی‌هوش ‌کردن جانداران و تفنگ‌های ویژه شکار حیوانات آبزی. ثانیاً- منظور از حرز مکان قفل‌شده و محفوظی است که از چشم اشخاص مخفی است و معمولاً اشیاء گران‌بها را در آن نگه‌داری می‌کنند، مانند گاو­صندوق. این که چه جایی حرز محسوب می­شود، بستگی به تشخیص عرف دارد. بنابراین اگر به‌طور مثال، دو نفر در شب، خود را به‌دروغ مامور دولت معرفی کنند و و وارد منزلی شوند و کسی را تهدید کنند و سلاح نیز همراه خود داشته باشند، به مجازات این نوع سرقت تعزیری محکوم می­‌شوند.

سرقت مسلحانه گروهی در شب گاهی اوقات چند عامل در یک سرقت جمع می‌شود و همین امر از جهت این‌که باعث مختل شدن حس امنیت در جامعه، می‌گردد، از موجبات تشدید مجازات است. مطابق ماده‌ی ۶۵۴ قانون مجازات اسلامی، هرگاه سرقت در شب واقع شده باشد و سارق ین دو نفر یابیشتر باشند و لااقل یك نفر از آنان حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشد، سارقان به تحمل از پنج تا پانزده سال حبس و تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم می‌شوند. فرقی ندارد که اسلحه مورد استفاده سارقان، سرد باشد یا گرم، و صرف حمل سلاح کافی است. در این نوع از سرقت، احتمال دارد که عمل سارق حامل سلاح، از مصادیق محاربه محسوب شود که در این صورت، مجازات او اعدام خواهد بود. (در خصوص شرایط مربوط به محاربه، به‌طور جداگانه صحبت خواهد شد.) راهزنی اگر اشخاصی با داشتن سلاح، راه عمومی را بر مردم ببندند و با سرقت اموال آنان، موجب سلب امنیت مردم و راه‌ها شوند، مطابق ماده‌ی ۲۸۱ ق.م.ا. محارب شناخته می‌شوند.

اما اگر راهزنی به‌گونه‌ای باشد که مصداق محاربه محسوب نشود، مرتکب مطابق ماده ۶۵۳ قانون تعزیرات، به سه تا پانزده سال حبس و شلاق تا (۷۴) ضربه محكوم می‌شود. سرقت توأم با یکی از شرایط مندرج در ماده ۶۵۶ قانون مجازات اسلامی مطابق ماده ۶۵۶ قانون تعزیرات، در صورتی كه سرقت شرایط حد را نداشته نباشد، اما همراه با یكی از شرایط زیر باشد، مرتكب به حبس از شش ماه تا سه سال و تا (۷۴) ضربه شلاق محكوم می‌شود:

۱ ـ سرقت در محل سكونت یا در محل‌های عمومی از قبیل مسجد و حمام واقع ‌شده باشد.

۲ ـ سرقت در جایی واقع شده باشد كه حفاظی مانند درخت و یا بوته یا پرچین یا نرده نصب شده و سارق حفاظ را شكسته باشد.

۳ ـ در صورتی كه سرقت در شب واقع شده باشد.

۴ ـ سارقین دو نفر یا بیشتر باشند.

۵ ـ سارق در استخدام صاحب مال بوده و مال صاحب‌کار خود را دزدیده باشد یا سرقت را در محل کار خود (مانند خانه‌، دكان‌، كارگاه‌، كارخانه و انبار) انجام داده باشد.

۶ ـ هرگاه اداره‌كنندگان هتل و مسافرخانه و به‌طور كلی كسانی كه به اقتضای شغل اموال مردم در دسترس آن‌هاست (مانند متصدیان گرمابه‌های عمومی) اموال مسافرین و واردین را مورد دستبرد قرار دهند. کیف­‌قاپی و جیب‌بری مطابق ماده ۶۵۷ قانون تعزیرات، هركس مرتكب ربودن مال‌ دیگری از طریق كیف‌زنی‌، جیب بری و امثال آن شود، به حبس از یك تا پنج سال و تا (۷۴) ضربه شلاق محكوم خواهد شد. سرقت از محل تصادف یا منتطق حادثه­‌دیده مطابق ماده ۶۵۸ قانون تعزیرات، هرگاه سرقت در مناطق سیل یا زلزله‌زده یا جنگی یا آتش‌سوزی یا در محل تصادف رانندگی صورت پذیرد و شرایط سرقت حدی را نداشته باشد، مرتكب به مجازات حبس از یك تا پنج سال و تا (۷۴) ضربه شلاق محكوم خواهد شد.

۳-۸- سرقت وسایل و متعلقات مربوط به تاسیسات مورد استفاده عمومی مطابق ماده ۶۵۹ قانون تعزیرات، هر كس وسایل و متعلقات مربوط به تأسیسات مورد استفاده عمومی مانند تأسیسات بهره‌برداری آب و برق و گاز و غیره را سرقت نماید، به ‌حبس از یك تا پنج سال محكوم می‌شود و چنانچه مرتكب از كاركنان سازمان‌های مربوطه باشد، به حداكثر مجازات مقرر محكوم‌ خواهد شد. سرقت ساده مطابق ماده ۶۶۱ قانون تعزیرات، در سایر موارد كه سرقت شرایط مذكور در مواد قبل را نداشته باشد، مجازات مرتكب‌، حبس از سه ماه و یك روز تا دو سال و تا (۷۴) ضربه شلاق خواهد بود.

همچنین مطابق ماده ۶۶۵ هركس مال دیگری را برباید و عمل او مشمول عنوان‌ سرقت نباشد، به حبس از شش ماه تا یك سال محكوم خواهد شد. در خاتمه لازم به ذکر است که مطابق ماده ۶۶۰ قانون تعزیرات، هر کس بدون پرداخت حق انشعاب آب و فاضلاب و برق و گاز و تلفن مبادرت به استفاده غیرمجاز از آب و برق و تلفن و گاز و شبکه فاضلاب نماید، علاوه ‌بر جبران خسارت وارده، به پرداخت جزای نقدی از یک تا دو برابر خسارت وارده محکوم خواهد شد. و در صورتی که مرتکب از مأمورین شرکت‌های مذکور باشد، به حداکثر مجازات محکوم خواهد شد./منبع:سايت مركز آموزش قوه قضاييه

 

  جهت کسب اطلاعات بیشتر می توانید با وکلای دفتر حقوقی موکل ارتباط برقرار نمایید.

 

 

گوگل پلاس
تلگرام
اینستاگرام
پیام رسان سروش

ورود اعضا

برای دریافت خدمات حقوقی ثبت نام کنید