آیا صرف دیوارکشی دور مزرعه و باغ تغییر کاربری محسوب می شود؟

آیا دیوار کشی دور باغ جرم محسوب می شود؟

دیوار کشی دور باغ، از جمله شایع ترین موارد اختلافی که در آرا محاکم نیز دیده می شود جرم بودن یا نبودن دیوار کشی به دور باغ یا ملک مزروعی است. به عبارتی برای درک کامل مفهوم کاربری و تغییر آن لازم است به این پرسش پاسخ داده شود که :

ایا صرف دیوار کشی دور مرزعه و باغ بدون آنکه در باغ یا مزرعه تغییر کاربری [۱] ایجاد شود تغییر کاربری محسوب می شود؟گرچه در عمل مالکان برای این که عملیات تغییر کاربری در داخل باغ و مزرعه خود را دور از چشمان مامور جهاد کشاورزی انجام دهند ابتدا دور باغ یا مزرعه دیوار کشی می کنند سپس مبادرت به تغییر کاربری مزرعه یا باغ می کنند و در واقع بعضا مقدمه ای برای تغییر کاربری است.اما پرسش این است که مالکی با حفظ کاربری باغ یا مزرعه اش و بدون تغییر در آن صرفا برای محافظت از محصولات کشاورزی یا جلوگیری از تعرض مجاورین به ملک خود یا با هر انگیزه ای اقدام به احداث دیوار به دور باغ یا مزرعه خود می کند.

مقررات تغییر کاربری اراضی

آیا همین اندازه دیوار کشی تغییر کاربری است؟در این باره در رویه قضایی آرای متفاوتی را می توان دید.دسته اول استدلال می کنند با توجه به این که مطابق تبصره یک ماده ۲ قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها برای سکونت شخصی صاحبان زمین تا پانصد متر مربع مشمول پرداخت عوارض نمی گردد.لذا دیوار کشی تغییر کاربری محسوب نمی شود.

نمونه رای دادگاه در جهت دیوار کشی دور باغ

رای دادگاه

در خصوص اتهام آقایان ۱-حسن——فرزند  ———- ۲-علی —— فرزند ——- دائر بر تغییر کاربری اراضی زراعی به میزان ۲۱۰ متر مربع بصورت دیوار کشی بدون اخذ مجوز واقع در —– موضوع شکایت مدیر اراضی استان قم با نمایندگی حقوقی آقای حمید —–با توجه به محتویات پرونده ها تحقیقات انجام گرفته انکار متهمان و دفاعیات موجه آنان و این که مطابق تبصره یک ماده ۲ قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها مصوب ۳۱/۳/۱۳۷۴ تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ ها برای سکونت شخصی صاحبان زمین تا ۵۰۰ متر مربع مشمول پرداخت عوارض نمی گردد ملاحظه می شود بزه انتسابی محرز نیست لذا دادگاه نظر به فقد دلیل کافی جهت اثبات بزه و در نتیجه عدم احراز تحقق بزه مستندا به ماده مارالذکر و بند الف ماده ۱۷۷ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری و اصل ۳۷ قانون اساسی حکم بر برائت متهمان نامبرده صادر و اعلام می نماید.رای صادره حضوری بوده و ظرف مدت ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدید نظر خواهی در محاکم تجدید نظر مرکز استان قم می باشد.

رای دادگاه

در خصوص تجدید نظرخواهی آقای محمد هادی——– مدیر محترم امور اراضی قم استان قم از دادنامه شماره ——— صادره از شعبه اول دادگاه عمومی بخش خلجستان قم در پرونده کلاسه —- که به موجب آن دادگاه محترم بدوی در خصوص شکایت تجدید نظرخواه یاد شده علیه اقایان ۱-حسن— فرزند—۲-علی—– فرزند—– مبنی بر تغییر کاربری اراضی زراعی به میزان ۲۱۰ متر مربع به صورت دیوارکشی بدون اخذ مجوز رای بر  برائت آنان صادر نموده است.رای مذکور ابلاغ شده است ودر فرجه قانونی از طرف شاکی پرونده بدوی مورد تجدید نظرخواهی واقع شده است و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع و به کلاسه —ثبت شده است.هیات دادرسان این محکمه با ملاحظه و بررسی متحویات پرونده عنایتا به این که رای موصوف مطابق موازین قانونی و به نحو صحیح اصدار یافته است و از ناحیه تجدید نظرخواه ایرارد موثر و موجهی که موجب نقض آنرا  فراهم نماید بعمل نیامده است و از نظر رعایت قواعد شکلی دادرسی نیز مخدوش نیست لذا با استناد به بند الف ماده ۲۵۷ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری دادنامه تجدید نظر خواه تایید می گردد .این رای به جهت صدور در مرحله تجدید نظر قطعی است.

 

تبعات قانونی تغییر کاربری اراضی

رای دادگاه بدوی در حالی تایید شده است که اولا:هیچ ارتباطی بین استدلال دادگاه و عمل انتسابی به متهم نمی توان یافت زیرا اتهام متهمان صرفا ((دیوار کشی))است نه احداث بنا برای سکونت شخصی.

در حالی که دادگاه استدلال کرده است چون احداث بنای مسکونی تا پانصد متر از پرداخت عوارض معاف است لذا عمل انتسابی به متهمان تغییر کاربری محسوب نمی شود.

ثانیا:دادگاه در ادامه استدلال خود آورده است : ((لذا دادگاه نظر به فقد دلیل کافی جهت اثبات بزه و در نتیجه عدم احراز تحقق بزه ……. )) این در حالی است که جرم بودن یا جرم نبودن عمل انتسابی به متهم با فقد دلیل اثباتی بر تحقق بزه دو موضوع متفاوت است.هر دادگاه در رسیدگی به پرونده کیفری بدوا باید احراز کند آیا فعل یا ترک فعل انتسابی به متهم دارای وصف کیفری است یا خیر و در صورتی که فاقد وصف کیفری بود خواه دلیل بر اثبات تحقق عنصر مادی جرم انتسابی وجود داشته باشد یا خیر باید مبادرت به صدور قرار منع تعقیب نمایید .

اما هرگاه عمل انتسابی دارای وصف کیفری بود باید برای اثبات این امر اولا:جرم انتسابی واقع شده باشد و ثانیا:توسط متهم  واقع شده است تحصیل دلیل کند.در واقع دلیل اثبات جرم بودن عمل و دلیل اثبات وقوع جرم دو موضوع متفاوت هستند که در طول هم قرار دارند و به همین دلیل است که ماده ۱۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری مقرر می دارد:پس از ارجاع پرونده به شعبه دادگاه و عدم نیاز به تحقیق یا اقدام دیگر دادگاه به شرح زیر عمل می نماید:

چنانچه اتهامی متوجه متهم نبوده یا عمل انتسابی به وی جرم نباشد دادگاه اقدام به صدور رای برائت ویا قرار منع تعقیب می نماید.

دسته دوم عقیده دارند:اگرچه دیوار کشی یا احداث حصار به دور ملک مزروعی یا باغ موجب تغییر کاربری کل ملک نمی شود اما نسبت به همان مقدار و میزان که مساحت دیوارکشی است و توسط دیوار اشغال می شود تغییر کاربری محسوب می شود

رای دادگاه

تجدید نظر خواهی آقای….. از دادنامه شماره ۴۶۰در تاریخ ۱/۹/۱۳۸۳ شعبه یک دادگاه عمومی فشافویه که به موجب آن حکم به محکومیت تجدید نظر خواه به پرداخت مبلغ نهصد و شصت میلیون ریال بابت عوارض به حساب خزانه دارای کل و مبلغ پنجاه میلیون ریال جزای نقدی در حق دولت از جهت ارتکاب بزه تغییر کاربری اراضی کشاورزی وارد و موجه است.زیرا بر حسب اوراق و محتویات پرونده و گزارش اداره کشاورزی محل تجدید نظر خواه صرفا در اطراف زمین کشاورزی خود اقدام به دیوارکشی نموده و صرف محصور نمودن اراضی کشاورزی تغییر کاربری کل مساحت تلقی نمی شود و در این حد تغییر کاربری قابل احراز نیست لذا رای تجدید نظر خواسته بر خلاف محتویات پرونده و دفاعیات تجدید نظر خواه صادرشده و واجد ایرارد قضایی است.دادگاه ضمن ورود اعتراض وی در اجرای بند دو از ماده ۲۵۷ از قانون آیین دادرسی کیفری ضمن نقض دادنامه تجدید نظر خواسته حکم به برائت تجدید نظر خواه از بزه یاد شده را صادر و اعلام میدارد.این رای قطعی است .بدیهی است در صورتی که اقدامات دیگری در جهت تغییر کاربری زراعی زمین موصوف به انجام شود طبق مقررات مربوط به موضوع قابل پیگیری است.

اما دسته سوم از قضات عقیده دارند مقنن در ماده ۱۰ قانون حفظ کاربری ضمن برشماری برخی از مصادیق تغییر کاربری مقرر داشته است: ((….وسایر اقداماتی که به تشخیص وزارت جهاد کشاورزی تغییر کاربری محسوب می گردد…))

براین اساس همانگونه که به موجب تبصره ۲ ماده ۱ قانون حفظ کاربری مرجع تشخیص وقوع یا عدم وقوع تغییر کاربری نیز وزارت جهاد کشاورزی است .با این تفاوت که نظر جهاد کشاورزی در جهت تشخیص اراضی زراعی و باغ ها صرفا  دارای ارزشی معادل نظریه کارشناس رسمی دادگستری است و بر این اساس در مواردی که به نظر دادگاه این نظر با اوضاع و احوال قضییه تطبیق نمی کند می تواند از اثر بخشی به آن خودداری کند .اما اظهار نظر وزارت جهاد کشاورزی در مورد وقوع تغییر کاربری برای محاکم قطعی و لازم الاتباع است و محاکم نمی توانند موردی را که وزارت کشاورزی تغییر کاربری دانسته است تغییر کاربری نداند و در همین راستا ماده ۱۱ آئین نامه اجرایی مصوب سال ۱۳۸۶ در این باره مقرر می دارد((وزارت جهاد کشاورزی موظف است در اجرای ماده ۱۰ قانون ظرف یک ماه مصادیق اقداماتی که تغییر کاربری [۲] غیرمجاز بوده و جرم محسوب می شود را تهیه و ابلاغ نماید))

بدیهی است تا زمانی که وزارت کشاورزی مصادیق تغییر کاربری غیر مجاز و مجرمانه را اعلام نکرده است محاکم می توانند به تشخیص خود عمل کنند اما در مواردی که این وزارت مبادرت به اعلام نکرد نادیده انگاری آن از سوی محاکم بر خلاف نص صریح قانون است.

وزارت کشاورزی در زمان حکومت قانون ۱۳۷۴ با صدور دستور العملی دیوارکشی دور مزارع را ممنوع دانسته و ایجاد دیوار به دور باغ ها را تابع شرایطی دانسته است و صراحتا اعلام کرده است دیوار کشی بر خلاف ضوابط مذکور تغییر کاربری محسوب می شود.

در صورت داشتن سوال در زمینه جرم بودن یا نبودن دیوار کشی دور باغ و یا مزرعه دارید در قسمت نظرات سوالات خود را برای ما ارسال نمایید.

17 نظرات
  1. جواد می گوید

    سلام
    زمینی به متراز ۴۰۰۰ متر مربع دارم کاربری کشاورزی است ولی بنده ۱۰ سال است در آن درخت کاشته ام . برا ی حفظ درختان نیاز به دیوار کشی دارم ولی جهاد کشاورزی اجازه نمیدهد . ممنون میشم راهنمایی فرمایید ؟

  2. مرتضی می گوید

    سلام در رابطه با شرایط دیوار کشی دور باغ سوال داشتم. آیا حتما باید مجوز بگیرم برای اینکار؟ یا لازم نیست؟ و میتونم خودم دیوار کشی رو انجام بدم؟

    1. علی رفیعی می گوید

      سلام و درود خدمت شما، در صورتی که کاربری شما کشاورزی می باشد باید حتما از جهاد کشاورزی اقدام به گرفتن مجوز کنید تا بدون مشکل کار رو پیش ببرید.

  3. حسن جلیلوند می گوید

    باسلام وآرزوی سلامتی برای حضرت عالی،
    دارای ۱۷۵۰ متر تاکستان در روستای اطراف تویسرکان هستم دارای ۱۶متر بنای قدیمی بااستناد به عکس هوایی ونظریه کارشناس باقدمت بیش از ۵۰ سال میباشم قبل از صدور پروانه بنده ۱۰۰متر بنااحداث نمودم که جهاداز ادامه کار جلوگیری نمود وخودشان راهنمایی کردند برای پروانه ساخت قبل از صدور پروانه پرونده بنده را بدادگاه ارسال کردند.خوهشمندم باتوجه به قوانین احداث خانه باغ بنده را ارشاد بفر مایید.سپاسگزارم

    1. علی رفیعی می گوید

      درود بر شما آقای جلیلوند، باید توجه داشته باشید به دلیل بالا بودن حجم پاسخ شما و توضیحات تکمیلی با ما تماس حاصل فرمایید.

  4. عماد می گوید

    سلام وقت بخیر سوال داشتم خدمت شما من یک زمین دارم که قبلا حدود ۲۵ سال پیش مرغداری بوده و بعدا تفکیک شده و قسمتی از ان را خریداری کردم و الان دیوار دارد ومن میخواهم ارتفاع ان را یک متر زیاد کنم و دیوار وسط تفکیک را بلند کنم ایا نیاز به مجوز هست برای دیوار ها که بلند کنم و اگر بدون مجوز این کا را انجام دهم چه میشود ؟؟ خیلی ممنون از راهنمایی شما

  5. امید می گوید

    سلام
    بنده یک زمین کشاورزی آبی به متراژ تقریبی بیشتر از ۳ هکتار از طریق مزایده خریداری کرده ام
    زمین خالی از درخت می باشد و دارای سند ۶ دانگ می باشد
    میتوانم برای این زمین مجوز حصار یا فنس کشی بگیرم؟راه حلی وجود داره؟چجوری اقدام کنم؟

  6. اصغر خرمی می گوید

    با سلام
    احترامانسبت زمینی مستثنیات دارای سند مالکیت متراژ۸۴۰۰متر مربع ارث از پدر بزرگ به پدرم رسیده در دروستا که دارای کدابادی و شورا ولی طرح هادی نداشته جهادکشاورزی پدرم به دادگاه داده جهت تغیر کاربری اراضی که برادرای بیکارم داده جهت کار دامداری که مابین برادرم تقسیم شده که هرکس واسه نگه داری دام مارا به دادگاه دادن مارا به حکم قلع و قم وبه مبلغ ۷۴۶۰۰۰۰۰۰ملیون توما جریمه کرده حکم قطعی ایا میشه از این حکم اعتراض گذاشت به چ صورت میتوانیم دفاع کنیم ما از این قانون اطلاع کافی نداشته که در دیوان بتونم موفق بشم تا از حقمان دفاع بشه خواهش می کنم کمک کنی ۰۹۱۷۶۷۲۲۵۹۵

  7. اصغر خرمی می گوید

    نامه های بنیاد مسکن وبخشداری و دکتر رضای و شهرداری و جهت طرح هادی جهاد کشاورزی و دادگاه قبول نداره ایا روستای که دارای این شرایط هست باید ما را به دادگاه بفرستن نقشه برداری شده که ما جز طرح هستیم جهاد کشاورزی میگه باید خراب بشه تا طرح هادی بهت بدیم کسه تا اتاق قدیمی در زمین موجود می باشد ایا میشه این ارگان شکایت کرد یا خیر (آدرساستان فارس شهرستان جهرم روستای محمد آباد کوهپایه )

  8. اصغر خرمی می گوید

    اگه کسی می تونه کمک کنه شماره وات منم ۰۹۳۹۲۶۹۵۷۲۱تا پرونده ارسال کنم

  9. پروین می گوید

    سلام زمین باغی به متراژ ۹۹۲ متر ۸ ماه پیش در پلایین تهران خریدیم میخاستم بدونم میتونیم برای دیوار کشی اقدام کنیم یا باید حتما مجوز بگیریم ؟ با تشکر از راهنمایی شما

  10. علی می گوید

    سلام
    بنده یه زمین ۱۰۰۰ متری داخل گاراژ ۲۰۰۰۰ متری دارم،که برق ۳-فاز،خط تلفن و اب هم داره،بیشتر صاحب زمین ها زمینشون رو دیوار کشی کردن،ولی من خواستم دیوار کشی کنم گشت شهرداری اومد گفت تخریب میکنم،بغل اتوبان ازادگان هستم،زیر نظر شهرداری چهاردانگه،باید چیکار کنم؟

  11. ف-مرزبان می گوید

    با عرض سلام و خسته نباشید،من یک قطعه زمین به مساحت ۱۷۰۰ مترمربع در یکی از روستاهای گیلان دارم که در محدوده طرح هادی واقع شده اما دارای کاربری باغی می باشد و من داخل آن را مقداری درخت کاشته ام.برای پیشگیری از آسیب به درختان و صیفی کاری (در آینده) دور آن را با هماهنگی دهیار تا یک متر دیوار کشی کرده ام و هیچ گونه تغییر کاربری انجام نداده ام.آیا این کار من خلاف بوده است؟

  12. وحید می گوید

    با عرض سلام و ادب
    بنده ۵۰۰ متر زمین مشجر در شهریار دارم که تغییر کاربری ندادم و فقط درب و دیوار کشی کردم با بلوک وقتی حضور نداشتم از طرف جهاد کشاورزی دیوار و درب تخریب شده و و حتی به درختا هم اسیب رسیده و هیچگونه اخطار یا ابلاغی در این مورد به من صاحب زمین نشده میخواستم ببینم دستم به جایی میرسه شکایت کنم و اصلا حقی دارم در این مورد یا خیر ؟ ممنون اگر راهنمایی بفرمایید

  13. رضا می گوید

    باسلام واحترام بنده ازخراسان شمالی هستم
    من یک باغی درمحدوده شهر. دارم همسایه ام امده پرورش ماهی زده دایواراشو۵متروبعضی جاهاحتی به ۶مترهم میرسه ایاامکان شکایت برای تخریب دیواربرای من هست؟
    چون کلاباغ من سایه انداخته وحتی امکان ریزش روی زن بچه ام هست بایدچکارکنم ممنون میشم راهنمایی بفرمایید
    درضمن ازدست من شکایت کرده که شاخه هایی که طرف اون ردشده بایدبریده شود

  14. محمود می گوید

    زمین کشاورزی به مساحت شش من حدودهشصدمترمربع سهم الارث درکنار اتوبان تبریز زنجان بارعایت حریم ۳۸ ازوسط جاده دارم ودرقباله ثبتی زمین کشاورزی ومحصور نوشته شده ولی بلحاط نبود دیوار مورد تعرض اشخاص وچرای گوسفندان قرارمیگیرد بطوریکه هیچ حاصل وبهره ای از زمین نداریم وودرختان نیز یا کنده میشوند وو…..حالا چطوری مجوز بگیرم .با تشکر محمود

  15. علی بصیری می گوید

    با عرض سلام و خسته نباشید به محضر حضرتعالی
    بنده بیش از ۵ هزار متر زمین زراعی در روستای اسپیران تبریز دارم که حدود ۱۰ سال است که یک سرپناهی ۴۰ متری و حصار فنس با لوله اقدام نموده ودر آنجا مشغول تولیدات کشاورزی و پرورش طیور به صورت سنتی دارم اخیرا جهاد شکایت کرده و گفته به پاسگاه اسپیران خودم رو معرفی نمایم تکلیف چیست؟

اگر بعد از مطالعه ی مقاله ، هنوز ابهاماتی در ذهن شماست، در بخش نظرات مطرح بفرمایید تا کارشناسان ما پاسخگوی شما باشند

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.